Ψύξη & Θέρμανση, τα αρχέγονα όπλα ενός τίμιου αγωνιστή στον πόλεμο με τους μικροοργανισμούς

Ποιος ο ρόλος της ψύξης και της θέρμανσης στην αντιμετώπιση της υποβάθμισης της ποιότητας του γάλακτος?

Σε ποιους μικροοργανισμούς επιδρά η ψύξη και σε ποιους η θέρμανση?

Απαιτείται άμεση και ταχεία ψύξη του γάλακτος
Ψύξη & Θέρμανση, τα αρχέγονα όπλα ενός τίμιου αγωνιστή στον πόλεμο με τους μικροοργανισμούς
Επίδραση της θερμοκρασίας στον ρυθμό ανάπτυξης των μικροοργανισμών. Κάθε είδος μικροοργανισμού έχει ένα εύρος τιμών θερμοκρασίας στο οποίο μπορεί και αναπτύσσεται.

Το γάλα εξέρχεται από τη θηλή του μαστού σε θερμοκρασία περίπου 37°C.

Ανάλογα με το εάν τα ζώα είναι υγιή, τον τρόπο άμελξης, την γενικότερες συνθήκες υγιεινής του στάβλου και των ζώων, αυτό το φρεσκοαμελγμένο νωπό γάλα περιέχει λιγότερους ή περισσότερους μικροοργανισμούς.

Οι μικροοργανισμοί αυτοί μπορεί να είναι: 1) Θερμόφιλοι, 2) Μεσόφιλοι, 3) Ψυχρόφιλοι, και 4) Ψυχρότροφοι

Κάθε χρονική στιγμή αυτοί οι μικροοργανισμοί αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται με εκθετικό ρυθμό.

Στη χώρα μας επικρατούν τέτοιες θερμοκρασιακές συνθήκες ή γενικότερα το εύρος των τιμών της θερμοκρασίας που ανταποκρίνεται στην καλύτερη λειτουργία της Οικονομίας είναι τέτοιο ώστε να ευνοείται η ανάπτυξη των Θερμόφιλων και των Μεσόφιλων μικροοργανισμών.

Είδος μικροοργανισμών με βάση την θερμοκρασία ανάπτυξης Ιδανική θερμοκρασία ανάπτυξης (°C) Δεν αναπτύσσονται σε θερμοκρασία κάτω από (°C)
Θερμόφιλοι 40 με 50 20
Μεσόφιλοι 22 με 32 10
Ψυχρόφιλοι 8 με 16 0
Ψυχρότροφοι Για την πλειοψηφία 20 με 25 (Μπορούν και αναπτύσσονται από -8 μέχρι 40°C) -8

Σε αυτές τις ΄΄υψηλές΄΄ θερμοκρασίες (θεωρήστε 22 με 32°C), οι Μεσόφιλοι και  οι Θερμόφιλοι μικροοργανισμοί χαρακτηρίζονται από μικρή φάση προσαρμογής (lag phase).

Φάση προσαρμογής ή υστέρησης  [Lag phase]. Κατά την διάρκεια της φάσης αυτής δεν υπάρχει πολλαπλασιασμός των κυττάρων. Διαρκεί λίγες ώρες ανάλογα με τους διάφορους παράγοντες και ιδιαίτερα με τη θερμοκρασία: Χοντρικά, στους 37°C διαρκεί 3 ώρες, στους 4°C διαρκεί 15 ώρες.

Ως αποτέλεσμα οι πληθυσμοί τους φτάνουν σε αστρονομικά νούμερα μέσα μόλις σε λίγες ώρες από την άμελξη.

Οι υψηλοί πληθυσμοί μικροοργανισμών οδηγούν σε ποιοτική υποβάθμιση ή ακόμα και σε απόρριψη του γάλακτος ως ακατάλληλο.

Πως λοιπόν θα αντιμετωπίσω αυτό το ζήτημα?

Θα πρέπει να ψύξω το γάλα.

Αμέσως, λοιπόν, μετά την άμελξη απαιτείται άμεση και ταχεία ψύξη.

Οι μικροοργανισμοί του κρύου γάλακτος

Έστω, λοιπόν, ότι ψύξαμε το γάλα στους 4°C και συνεχίζουμε να το διατηρούμε σε αυτήν την θερμοκρασία.

Τι θα έχουμε επιτύχει?

Πράγματι σε αυτήν την θερμοκρασία θα έχει ανασταλεί η ανάπτυξη των Μεσόφιλων και Θερμόφιλων μικροοργανισμών.

Ψύξη & Θέρμανση, τα αρχέγονα όπλα ενός τίμιου αγωνιστή στον πόλεμο με τους μικροοργανισμούς
Τα μεγάλα σιλό (δεξαμενές αποθήκευσης) που υπάρχουν στις γαλακτοβιομηχανίες λειτουργούν ως χώροι διατήρησης και αποθήκευσης του απαστερίωτου γάλακτος. 

Όμως σε αυτήν την θερμοκρασία θα προωθηθεί η ανάπτυξη των Ψυχρόφιλων και των Ψυχρότροφων μικροοργανισμών.

Βέβαια, ο ρυθμός ανάπτυξης αυτών είναι πολύ μικρότερος από τον αντίστοιχο των Μεσόφιλων και Θερμόφιλων.

Ένα νωπό γάλα μπορεί να αποθηκευτεί υπό ψύξη (4°C) για 2 με 3 ή ακόμα και 4 μέρες εάν το αρχικό μικροβιακό φορτίο είναι μικρό.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι αντιμετωπίσαμε το ζήτημα του υψηλού πληθυσμού των μικροοργανισμών τουλάχιστον για ένα χρονικό διάστημα 48, 72 ή 96 ωρών.

Σε αυτό το κρύο γάλα, όλο αυτό το χρονικό διάστημα (μέχρι να παστεριωθεί), θα επιβιώνουν και θα αναπτύσσονται διάφορα είδη Ψυχρότροφων μικροοργανισμών.

Οι Ψυχρότροφοι μικροοργανισμοί (Pseudomonas spp.), παράγουν πρωτεάσες και λιπάσες οι οποίες αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες και δεν αδρανοποιούνται με την παστερίωση.

Οι λιπάσες διασπούν τα τριγλυκερίδια και απελευθερώνουν ελεύθερα λιπαρά οξέα. Αυτά το λιπαρά οξέα (fatty acids) μπορεί να προκαλέσουν ταγγή γεύση στο τελικό γαλακτοκομικό προϊόν.

Οι πρωτεάσες και οι λιπάσες είναι ένζυμα που διασπούν τις πρωτεΐνες και τα λίπη αντίστοιχα.

Με αυτό τον τρόπο δημιουργούνται παράγωγες ενώσεις που προσδίδουν πικρή και ταγγή γεύση αντίστοιχα στα τελικά γαλακτοκομικά προϊόντα.

Συνεπώς, δεν μας καλύπτει, απλώς,  η πρακτική της ψύξης του γάλακτος.

Απαιτείται θέρμισμα του νωπού γάλακτος

Μια πρακτική που εφαρμόζεται για την αντιμετώπιση των Ψυχρόφιλων και κυρίως των Ψυχρότροφων μικροοργανισμών, είναι το θέρμισμα [thermisation ή thermalisation].

Θέρμισμα είναι μια πολύ ήπια θερμική επεξεργασία στην οποία υποβάλλεται το γάλα.

Οπές σε σκληρά τυριά! Είναι πάντα καλές?
Με το θέρμισμα δεν καταστρέφεται το βακτήριο clostridium tyrobutyricum. Αργότερα, όταν βρεθεί στο τυρί θα δημιουργήσει ανεπιθύμητες οπές.

Κυμαίνεται από 57 έως 68°C για 15 έως 20 δευτερόλεπτα, (συνήθως 63 με 65°C για 15 δευτερόλεπτα).

Με το θέρμισμα καταστρέφονται οι Ψυχρόφιλοι και η μεγάλη πλειοψηφία των Ψυχρότροφων μικροοργανισμών.

Επιβιώνουν κύρια οι σπορογόνοι, π.χ. Clostridium tyrobutyricum.

Η εξαιρετικά αυτή ήπια θερμική επεξεργασία δεν έχει καμιά ουσιαστική επίδραση στα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του γάλακτος.

Δεν μετουσιώνονται οι οροπρωτεΐνες, δεν καταστρέφονται οι βιταμίνες δεν επηρεάζεται η οσμή, και η γεύση του γάλακτος.

Μετά το θέρμισμα ακολουθεί πάλι άμεση ψύξη του γάλακτος στους 4°C βαθμούς.

Το γάλα αυτό ονομάζεται πλέον απαστερίωτο ( ή και θερμισμένο) και όχι νωπό.

Δείτε: Το νωπό, το απαστερίωτο και το θερμισμένο γάλα

Για να δούμε τι έχουμε μέχρι τώρα
Άμεση και ταχεία ψύξη στους 4°C θέρμισμα άμεση και ταχεία ψύξη στους 4°C.

Ψύξαμε άμεσα και γρήγορα το νωπό γάλα μας στους 4°C.

Με τον τρόπο αυτό αναστείλαμε την ανάπτυξη των Μεσόφιλων και Θερμόφιλων μικροοργανισμών.

Υποβάλλαμε το νωπό γάλα μας σε θέρμισμα.

Καταστρέψαμε, με τον τρόπο αυτό, την μεγάλη πλειοψηφία των Ψυχρόφιλων και Ψυχρότροφων μικροοργανισμών.

Ψύξαμε άμεσα και γρήγορα το θερμισμένο, απαστερίωτο γάλα μας στους 4°C.

Συνεχίζουμε, δε, να διατηρούμε το γάλα σε αυτήν την θερμοκρασία.

Με τον τρόπο αυτό, εξασφαλίζουμε την διατήρηση των πληθυσμών των Μεσόφιλων και Θερμόφιλων μικροοργανισμών σε χαμηλά επίπεδα, για 2 με 3 ή ακόμα και 4 μέρες.

Συμπερασματικά: άμεση και ταχεία ψύξη στους 4°C θέρμισμα άμεση και ταχεία ψύξη στους 4°C, αυξάνει τη διάρκεια ζωής του γάλακτος και επιβραδύνει την υποβάθμιση της ποιότητάς του.

 

Facebook Comments

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Show Buttons
Hide Buttons
error: Το περιεχόμενο προστατεύεται !!
0